XinshBr. 1 Aşağıda büyük harflerin kullanımıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? a Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. b Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. c Gazete, kitap, dergi isimleri büyük harfle başlar. d Tüm noktalama işaretlerinden sonra gelen sözcükler büyük harfle başlar. 2 Aşağıdakilerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur? a Gezegenlerin enerji kaynağı Güneş’tir. b Seni Dünyalar kadar seviyorum. c Çanakkale boğazı geçilmez. d Selma hanım annemin patronudur. 3 Hitapseslenme sözcükleri büyük harfle başlar. Yukarıdaki bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a Sevgili Arkadaşlarım beni dinleyin! b Sayın Misafirler sakin olun lütfen! c Aziz Dostum yanıma gel otur! d Değerli konuklar hoşgeldiniz! 4 Aşağıdakilerden hangisinin yazımı doğrudur? a Kardeşim İngilizce kursuna yazılmış. b Sınıfça Beylerbeyi sarayı’nı gördük. c Okulumuzda Öğretmenler günü kutlandı. d Bu ilanı Millî Eğitim bakanlığı yayınladı. 5 Aşağıdakilerden hangisinde yanlış bir bilgi verilmiştir? a Saray, köşk, han, köprü, anıt, kale gibi yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar b Kurum, kuruluş, dernek adları büyük harfle başlar. c Devlet adları büyük harfle başlar. d Hayvanlara verilen özel adlar küçük harfle başlar. 6 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcüğün yazımı yanlıştır? a Bu ay soğuk günler geçirdik. b Oturma odamızı güneş iyice ısıttı. c Artık dünya teknolojide hızla ilerliyor. d Uzaydan dünyanın fotoğrafları çekiliyor. 7 Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek ve rütbe adları büyük harfle başlar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamıştır? a Kaymakam Erol Bey bugün teşrif etti. b Derya Hanım aile doktorumuzdur. c Semih beyi en son gördüğümden bu yana çok zaman geçti. d Altay Teğmen'le özel olarak görüştük. 8 Aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır? a Bu Dünya’da senin gibisini görmedim. b Bu mevsimde Güneş ışınları Dünya’ya dik gelir. c Dünya, Güneş etrafındaki dönüşünü üç yüz altmış beş günde tamamlar. d Onu görünce dünyam karardı. 9 Büyük harflerin kullanımıyla ilgili, aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır? a Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar. b Yer adlarında sonra gelen “ova, dağ, deniz, göl, nehir vb.” tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. c Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb.” yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. d Milli ve dini bayramlarla bayram niteliği kazanmış günler küçük harfle başlar. 10 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır? a Ilgaz Dağları’na gezi düzenlemiştik. b Şu Dünyanın işine hiç aklım ermiyor. c Evimizin kuzey batısında okul bulunmaktadır. d Çocuklar Mahallede top oynuyor. 11 Aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır? a Geçen yıl Kuşadası'na gitmiştik. b Yarın Sapanca gölüne gideceğiz. c Burası, Orhangazi, çok şirin bir ilçeydi. d Şair Eşref Bulvarı buradan başlar. 12 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, büyük harflerin kullanımı ile ilgili bir yanlış yapılmamıştır? a Leyla ve Mecnun b LEYLA Ve MECNUN c Leyla Ve Mecnun d Leyla VE Mecnun 13 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcüğün yazımı yanlıştır? a Öğretmen Tülay Hanım işi bırakmış. b Dedemler Bulgaristan'dan göç etmişler. c Sema teyze bahçeyi suluyor. d Annesi harçlık olarak Beş Lira vermiş 14 Aşağıdakilerden hangisi büyük harflerin kullanımıyla ilgili yanlış bir bilgidir? a Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. b Yön adları isimlerden önce gelir ve bir bölgenin ismini karşılarsa ilk harfleri küçük yazılır. c Kitap, dergi ve gazete isimleri büyük harfle yazılır d Özel isimlerden türetilen kelimeler büyük harfle başlar. 15 "Bugün avukat Enes Bey'le görüşecektik ancak onun işi çıktığı için görüşme iptal oldu." Cümlesinde hangi sözcüğün yazımı yanlıştır? a onun b avukat Enes Bey c Bugün d iptal oldu 16 Büyük harflerin kullanımıyla ilgili, aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır? a Yapı, saray, kule adları, büyük harfle başlanarak yazılır. b Millet ve boy adları büyük harfle başlar. c Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar. d Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları küçük harfle başlar. 17 Yön adları özel isimden önce kullanıldıklarında büyük, sonra kullanıldıklarında küçük harfle başlar. Verilen bilgiye göre aşağıdaki kelimelerden hangisinin yazımı doğrudur? a Türkiye'nin Doğusu b Türkiye'nin doğusu c Türkiye'nin kuzey doğusu d Türkiye'nin Kuzeydoğusu 18 "Şu an Van Gölü'nün kuzeybatısında yer alan Keçikıran kalesine doğru gidiyoruz." Cümlesinde hangi sözcüğün yazımı yanlıştır? a Şu an b Keçikıran kalesine c kuzeybatısında d Van Gölü'nün Top-lista Ova top-lista je trenutno privatna. Odaberite opciju Podijeli da biste je javno objavili. Ovu top-listu onemogućio je vlasnik sadržaja. Ova top-lista je onemogućena jer se vaš odabir opcija razlikuje od postavki vlasnika sadržaja. Yazım kuralları, normal şartlarda 6. sınıf konusudur ve bizler bu yazımızda sizlere bu konuyu aktaracağız. Yazım Kuralları konusunun içeriğinde ise “Büyük harflerin kullanıldığı yerler, “Mi” soru edatının yazımı, İkilemelerin yazımı, Sayıların yazımı, “Ki” bağlacının yazımı, “De” bağlacının yazımı, Bileşik sözcüklerin yazımı, Yazımı karıştırılan sözcükler, Kısaltmaların yazımı” başlıklarını Eğer Yazım Kuralları konusu ile ilgili sizlere aktardığımız bilgilerde yanlış olduğunuz düşündüğünüz hususlar varsa lütfen yorum bölümünden bizlere bildirin. Amacımız en doğru bilgiyi okuyucularımıza Kuralları Konu AnlatımıBÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLERHer cümle büyük harfle başlar. Ancak sıralı cümlelerde, cümleler arasında noktalı virgül kullanıldığında, bu işaretten sonraki cümle küçük harfle başlar. Sponsorlu Bağlantılar “Her sabah, erkenden kalkarım; işe geç kalmamaya özen gösteririm.”cümlesinde birinci cümle büyük harfle başladığı halde, ikinci cümle küçük harfle dergi isimleri, kurum, kuruluş isimleri ve diğer özel isimler daima büyük harfle başlar.“Ben bu Yalnızız romanını çok beğeniyorum.”“Sonunda Milli Eğitim Bakanlığı’nda iş bulmuş.”Özel isimlere bağlı ünvan ve lakaplar özel isimden önce de gelse sonra da, büyük harfle başlar.“Bunu yapsa yapsa Borazan Mustafa yapar.”“Bugün bize Avukat Rıza Bey gelecek.”Ay, Güneş, Dünya ve öteki gezegen isimleri gerçek anlamıyla kullanılırsa büyük harfle, mecaz anlama gelirse küçük harfle başlar.“Artık Dünya’nın Güneş’e uzaklığı biliniyor.”cümlesinde altı çizili sözcükler gerçek anlamda olduklarından büyük harfle başlamış ve ekler kesmeyle ayrılmıştır. Sponsorlu Bağlantılar “Haberi duyunca dünyalar benim oldu sanki.”cümlesinde altı çizili söz mecaz anlamda olduğundan küçük harfle başlamış ve ekler bildiren isimler, yönünü bildirdiği isimden önce gelirse yani sıfat olursa büyük harfle, sonra gelirse küçük harfle başlar.“Bu derste Kuzey Anadolu’yu göreceğiz.”“Bu derste Anadolu’nun kuzeyini göreceğiz.”cümlelerinde altı çizili söz birinci cümlede sıfat olmuş ve büyük harfle yazılmış, ikincide isim olmuş ve küçük harfle arasında kullanılan gün ve ay isimleri büyük harfle başlar.“30 Mart 1994 Pazartesi günü bir oğlum oldu.”“Buraya her yıl mart ayında gelirler.”Cümlelerinde tarihler arasında kullanıldığı birinci cümlede büyük harfle başlatılan “mart” sözü tarihler arasında olmadığı ikinci cümlede küçük harfle başlatılmıştır. Sponsorlu Bağlantılar “Mİ” SORU EDATININ YAZIMIBu edat kendinden önceki sözcüğe ayrı, kendinden sonraki eklere bitişik yazılır.“Bunu biliyor musunuz?“Bu olayı Emre’ mi anlattı?” yanlış“Bu olayı Emre mi anlattı?” doğruİKİLEMELERİN YAZIMIİkilemeyi oluşturan sözcüklerin arasına hiçbir noktalama işareti getirilmez.“Olanları bana bir, bir anlattı.” yanlış“O buraya aşağı-yukarı iki saatte bir uğrar.” yanlışcümlelerinde birincide virgül, ikincide kısa çizgi, yazım yanlışına neden sözcükler ise daima bitişik yazılır.“Koskocaman adamsın, sapasağlamsın çalış biraz.”SAYILARIN YAZIMISayı isimleri birbirinden ayrı yazılır.“Yirmi iki bin sekiz yüz altmış yedi lira artmış.”Sayılara gelen ekler sayının okunuşuna göre getirilmeli.“Yarışmada 6′ıncı olduğuma sevindim.”cümlesinde altı çizili söz yanlış yazmıştır. Çünkü sayıyı yazıyla yazsak “altıncı” olur yani ek “-ncı” olacaktır.“Bana 3′de geleceğini söylemişti.”cümlesinde de ekte hata vardır. Çünkü “üç” sözü sert sessizle biter, buna göre ek de sert sessiz olmalı yani “3′te” olmalıdır. Sponsorlu Bağlantılar “Kİ” BAĞLACININ YAZIMITürkçe’de üç tür “ki” vardır İlgi zamiri, sıfat yapan ek ve bağlaç. Bunlardan ilk ikisi kendinden önceki sözcüğe bitişik, sonuncusu ayrı zamiri daima bir ismin yerine geçer ve cümleden çıkarılamaz.“Sizin arabanız yeni, bizimki biraz eskice.”cümlesinde “-ki” araba isminin yerine yapan ek, eklendiği sözcüğe ait olan bir ismin sıfatı olur. Cümleden çıkarılamaz.“Çantandaki kalemleri çıkar bakalım.”Bağlaç olan ki ise cümlede açıklama anlamı verir. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz. Çekimli fiillerden sonra gelen “ki” ler daima bağlaçtır.“Baktım ki gelmiyor, ben yanına gittim.”“O ki bunu bana yaptı, herkes yapar.“DE” BAĞLACININ YAZIMITürkçe’de iki tür “de” vardır Hal eki ve eki cümlede yer, zaman bildirecek şekilde kullanılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur. Sponsorlu Bağlantılar “Beni durakta bekle.”“Geldiğinde beni arardı.”Cümlelerindeki “de”leri çıkarırsak cümlenin anlamsız hale geldiğini olan “de” cümlede başka şeylerin de olduğu anlamını verir. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı daralır ama bozulmaz.“Sen de gelecek misin?”“Baktı da tanımadı.”Cümlelerinde “de”leri çıkarırsak, birincide başka şeylerinde olduğu anlamı ortadan kalkar, ama cümle yine anlamlıdır. İkincide ise daralma bile olmaz.“Bu soru hiç te zor değil. yanlış“Bu soru hiç de zor değil. doğruBizimle Yunus’da gelecek mi? yanlışBizimle Yunus da gelecek mi? doğruYusuf’ki bunu bilemedi, kimse bilemez. yanlışYusuf ki bunu bilemedi, kimse bilemez. doğruBİLEŞİK SÖZCÜKLERİN YAZIMIBileşik sözcükler daima bitişik yazılır. Ancak bileşik fiillerin bir bölümünün, bileşik sıfatların ayrı yazılanları da göre kurallı bileşik fiiller yeterlik, sürerlik, tezlik, yaklaşma fiilleri daima bitişik yazılır. Sponsorlu Bağlantılar “gelebilir, gidiverdi, bakakaldı, düşeyazdı”Yardımcı fiille yapılanlarda isim durumundaki sözcükte ses düşmesi ya da türemesi oluyorsa bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır.“yolcu etti, sabretti, hissetti”Anlamca kaynaşmış bileşik fiillerin ise kimileri bitişik kimileri ayrı yazılır belli bir kuralı yoktur.“Dalga geçme, vazgeçme”İki sözcüğün anlamını kaybedip kendi anlamlarından başka bir anlama gelerek oluşturdukları bileşik sözcükler bitişik yazılır. Bileşik sözcükler konusunu yeniden gözden geçirin.“Bu gecekondu kimin acaba?”“Böyle gelişigüzel konuşmayı bırak.”Burada özellikle, karıştırılan birkaç sözcüğü de anlatmadan geçmeyelim.“Herhangi bir sorun yok ortalıkta.”“Hiçbir soru zor değildi.”“Birtakım insanlar giyimlerine önem vermezler.”“Birkaç kişinin sözü birçoğunu üzdü.”“Elverir ki bir gün bana, gel, desin.”YAZIMI KARIŞTIRILAN SÖZCÜKLERKimi sözcüklerin yazımı çoğu zaman, seslerin yeri değiştirildiğinden yanlış olur. Bunlardan birkaçını gösterelim. Sponsorlu Bağlantılar DoğruyanlışyalnızkirpikkibritYanlışyalnışyanlızkiprikkirbitKISATMALARIN YAZIMISözcüklerin baş harflerinin alınmasıyla oluşturulan kısaltmalar daima büyük harfle yazılır. Bu kısatmalara ek getirilirken, harflerin ifade ettiği sözcükler söylenmez sadece harfler okunarak getirilir. “ÖSS’de başarılı olamadı.”cümlesinde eğer harflerin ifade ettiği sözcükleri söylesek ek “Öğrenci Seçme Sınavı’nda” şeklinde olacaktı. Kısaltıldığında “de” şeklinde olmuştur. Büyük harflerin yazımı, Türkçede yazım kuralları içinde en önemli olan ve en çok dikkat edilmesi gereken konulardan biridir. Bununla birlikte, kullanım alanı çok geniş olduğu için, büyük harflerin kullanımı konusunda insanlar sıkça yazım yanlışı yapmaktadır. Alfabemizde Türk / Latin alfabesi her harfin bir büyük, bir de küçük şekli vardır. Yazıda yaygın olarak küçük harf kullanılır. Ancak belirli yerlerde büyük harf kullanılmalıdır. Büyük harfle küçük harf arasında okunuş olarak fark olmasa da yazılış olarak büyük farklar vardır. Aşağıda, büyük harflerin hangi durumlarda kullanılması gerektiği sıralanmıştır 1. Cümle büyük harfle başlar, dizeler de genellikle büyük harfle başlar. Büyük harfle başlamayan bir kelime dizisi, öncesi yazılmamış ya da silinmiş bir cümle zannedilebilir Örnek Akıl yaşta değil, baştadır. Affet Kâmuran, aklım başka yerdeydi. R. N. Güntekin “Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin!” M. Kemal ATATÜRK 2. Noktayla, iki noktayla, üç noktayla, soru ve ünlem işaretleriyle biten cümlelerden sonra gelen cümleler büyük harfle başlar. Örnek Üç gündür bütün Siganfu ve yöreleri altüst edildiği, birçokları yargılanıp idam edildiği, birçoğuna işkenceler yapıldığı halde gizlenmiş olan ihtilâlcilerden kimse ele geçirilememişti. Acaba bunları, kendi tahtına göz diken kumandanlarından birisi mi saklıyordu? Öyle ise sarayın içinde fırsat kollamaları da akla gelebilirdi. Nihal ATSIZ, Bozkurtlar Diriliyor Orhun Kitabesi’nde Türk hakanı şöyle diyor Türk Tanrısı, Türk milleti yok olmasın diye atalarımı gönderdi ve beni gönderdi. Ben hakan olunca gündüz oturmadım, gece uyumadım. Ziya Gökalp, Türkçülüğün Esasları NOT Yukarıda sayılan işaretler asıl cümlenin içinde, yani iç cümlede ise sonraki kelime büyük harfle başlamaz Örnek “Durun!” diye bağırdı annem. Bu kez çocuk, “Bu peri midir, melek mi?” diye düşünerek, öğretmene hayranlıkla baktı. 3. Cümle içinde tırnak veya parantez içine alınan cümleler büyük harfle başlar ve sonlarına uygun noktalama işareti nokta, soru ve ünlem işareti konur Örnek İstemek, “İstiyorum. ” demek değil, harekete geçmektir. A. Maurrois Montaigne’in “İnsanlar başaklara benzerler, içleri boşken başları havadadır, doldukça eğilirler. ” sözünü hep beğenmişimdir. 4. Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen sözcük büyük harfle başlamaz Örnek 2005 yılında Türk Dil Kurumunun 73. yılını kutladık. NOT Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime büyük harfle başlamaz. Örnek 1998 yılında ortaokulu bitirdim. 5. Kişi adları, kişi adı olarak kullanılan takma adlar, kişi adının bir parçası olmuş lakaplar, takma adlar, kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, kişi adının bir parçası olmuş akrabalık adları, unvanlar ve meslek adları, tarihî kişilerin adlarından önce gelen unvan ve lâkaplar büyük harfle başlar Örnek Mustafa Kemal Atatürk, Yunus Emre, Evliya Çelebi, Sait Faik Abasıyanık, Dede Korkut, Nene Hatun, Kirpi Refik Halit Karay, Fatih Sultam Mehmet, Mimar Sinan, Yavuz Sultan Selim, Genç Osman, Deli İbrahim, Avcı Mehmet, Nişancı Mehmet Paşa, Aslan Yürekli Richard, Deli Petro… NOT Akrabalık adları bildiren kelimeler büyük harfle başlamaz. Ancak akrabalık kelimeleri başta gelirse büyük harfle başlar. Örnek Fahriye abla, Ayşe teyze, Numan amca… Nene Hatun, Baba Gündüz, Dayı Kemal… 6. Ülke, şehir, ilçe, köy, kasaba, semt, mahalle, cadde, bulvar, sokak, pasaj, çarşı, park adları her zaman büyük harfle başlar Örnek Türkiye, Tarsus, Eskişehir, Dede Korkut Parkı, Seyit Onbaşı Bulvarı, Kuşadası… 7. Kıta, deniz, ova, dağ, göl, tepe, yayla, okyanus, akarsu, boğaz adları her zaman büyük harfle yazılır Örnek Avrasya, Asya, Avrupa, Afrika, Amerika, Antarktika, Arktika, Avustralya, Akdeniz, Karadeniz, Manş Denizi, Büyük Okyanus, Atlas Okyanusu Van Gölü, Hazar Denizi, Beyşehir Gölü, Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Seyhan, Fırat, Nil, İstanbul Boğazı,Panama Geçidi, Süveyş Kanalı, Elmadağ, Uludağ, Ağrı Dağı, Erciyes dağı, Everest Tepesi, Çukurova, Konya Ovası… NOT Yön bildiren kelimeler bir bölge veya ülke adından önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır. Söz gelimi, “Anadolu’nun batısı” denildiğinde yön adını küçük, “Batı Anadolu” denildiğinde büyük harfle yazmamız gerekir. Örnek Kuzey Kıbrıs’a tatile gittik. KKTCnin kuzeyine tatile gittik. Doğu Anadolu’nun coğrafyası… Anadolu’nun doğusundaki dağlar… NOT Çanakkale Boğazı, Gülek Geçidi, Haymana Ovası, Konya Ovası, Van Gölü, Ağrı Dağı” gibi her iki harfi de büyük yazılan özel isimlere dikkat edilirse, birinci kelimenin zaten il olarak mevcut olduğu; ikinci kelime eklenince oluşan ismin o ile ait ama yeni ve özel bir varlığı karşıladığı görülür. Yani iki kelime birden kastedilen varlığa aittir. Meselâ Çanakkale Boğazı sadece Çanakkale kelimesiyle ifade edilemez. Hâlbuki Hürriyet gazetesi, Marmara denizi, Altay dağları, Nil nehri, Ankara şehri, Fırat nehri, Erciyes dağı gibi örneklerde birinci kelime büyük, ikinci kelime de küçük harfle başlamaktadır. Bunun sebebi bu kelimelere eklenen ikinci kelimelerle yeni bir özel isim oluşturulmuş olmamasıdır. Hürriyet zaten bir gazete adı; Nil zaten bir nehir adı; Ankara zaten bir şehir adı; Erciyes zaten bir dağ adıdır. Erciyes dağı, Erciyes kelimesi ile de ifade edilir. 8. Millet, boy, dil, din, mezhep vb. gibi özel adlar ve özel adlardan türetilmiş kelimeler büyük harfle başlar Örnek Türk, Türkçe, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Asyalılık, Ankaralı, Alevi, Türkmen, Yörük, Azerbaycanlı, Şamanizm, İngiliz, İslâm, Müslümanlık, Budist, Protestan, Katolik, Tanrı, Cebrail, Zeus, Oğuz, Kazak… NOT Özel isimlerden türetilen isim, sıfat ve fiiller büyük harfle başlar ve ekleri de kesme işareti ile ayrılmaz. Bu özel isimler türetilen kelimenin içinde kalıyorsa büyük harfle başlamaz Örnek Türkleşmek, İslâmlaşmak, Türkolog, Darvinci, Sivaslı, Ankaralı, Türkçecilik, Avrupalı, Panislâmizm, Panturanizm, Pantürkizm… 9. Unvanlar, kurum, kuruluş ve kurul adlan, eser adları, yasa, yönerge adları, meslek ve rütbe adları büyük harfle başlar Örnek Avukat Kerim Bey, Bilge Hanım, Cumhuriyet Başsavcısı Ali Bey, Doktor Selim, Genel Müdür Orkun Kutlu, Teknik Direktör Fatih Terim, Binbaşı Ahmet Uysal… 10. Cümle içerisinde başkasından aktarılan ve tırnak içinde verilen cümleler de büyük harfle başlar Örnek Atatürk gençliğe seslenirken ilk önce “Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir.” demektedir. 11. Büyük harflerin kullanımında özel açıklama gerektiren durumlar da vardır. – Akrabalık bildiren sözcükler büyük harfle başlamaz; ancak başa geldiklerinde lakap olarak kullanıldıklanndan büyük harfle başlarlar Örnek Tülay hala fakat hala Sultan, Kemal dayı fakat Dayı Kemal, Ayşe nine fakat Nene Hatun… – Resmî yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen makam, mevki, unvan bildiren sözcükler ve hitaplar Örnek Sayın Bakan, Sevgili Kardeşim, Aziz Dostum… – Din ve mitoloji kavramlarını karşılayan özel adlar büyük harfle başlar. Bazı dinî kavramlar küçük harfle başlar. Tanrı sözcüğü özel ad olarak kullanılmadığında küçük harfle başlar Eski Türklerin tanrıları. Bazı dinî terimlerin küçük harfle başlaması gelenekleşmiştir Örnek Uçmak, tamu, peygamber, sırat köprüsü vb. – Dünya, güneş, ay sözcükleri gezegen anlamı dı-şında kullanıldığında küçük harfle başlar Örnek O ayda yılda bir gelir. İngiltere ye güneş batmayan ülke derler. Bu olayı görünce dünyam karardı. 12. Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik vb. bildiren sözcüklere çekim eklerinden biri getirildiğinde gelen ek, kesme işaretiyle ayrılmaz Örnek Kargalar, sakın anneme söylemeyin! Bugün toplar atılırken evden kaçıp Harbiye Nezaretine gideceğim. Orhan Veli Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğüne, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığına, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Mamak Anadolu Lisesi, Yeşilay Derneği, Türk Dil Kurumu, Ege Üniversitesi, Kars Valiliği, Mamak İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü, Bakanlar Kurulu, Emek İnşaat, Millî Kütüphane, Türk Ocağı… NOT Resmî yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen makam mevki, unvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar Örnek Sayın Bakan, Sayın Başkan, Sayın Profesör, Sayın Vali… 13. Ay ve gün adları, belirli bir tarih belirttiğinde büyük; bunun dışında küçük harfle başlar Örnek Bu yıl 2 Eylül’de döneceğiz. 15 Kasım 1999 Pazartesi günü konferans yapılacak. Bu yıl temmuz sıcaklarında kavrulduk. Bu sokakta salı günleri pazar kurulur. NOT – Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar Örnek 29 Mayıs 1453 Salı günü, 29 Ekim 1923, 2 Aralık 1976 da doğmuşum. – Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adlan küçük harfle başlar Örnek Okullar genellikle eylülün ikinci haftasında öğretime başlar. 14. İki noktadan sonra cümle gelmiyorsa, örnekler sıralanıyorsa bunlar büyük harfle başlamaz Örnek Bazı mastarlar kalıcı nesne adı olmuşlardır yemek, çakmak, dolma, dondurma, kavurma, buluş… 15. Örneklerle başlayan cümleler de büyük harfle başlar Örnek Bilgisayar, sinema, tiyatro, internet, fotoğraf gibi hobiler, pahalılık yüzünden lüks gibi görülmektedir. 16 İki kısa çizgi veya iki virgül arasında verilen ara sözler, ara cümle, açıklama cümleleri büyük harfle başlamaz. Örnek Bu konuda kararlı olduktan sonra -geç karar vermiş olsan da- başarıya ulaşırsın. Başımın ağrısı yazları -sıcaklardan olmalı- daha da artar. 17. Şiirde her mısra birkaç mısra bir cümle oluştursa da büyük harfle başlar. Küçük harfle başlatılmış bir mısraın ilk kelimesi veya kelimeleri silinmiş veya yazılmamış zannedilebilir. Günümüz şiir kitaplarında bu kurala çoğunlukla uyulmamaktadır Örnek Kahramanlık ne yalnız bir yükseliş demektir, Ne de yıldızlar gibi parlayıp sönmektir. Ölmezliği düşünmek boşuna bir emektir; Kahramanlık; saldırıp bir daha dönmemektir. Sızlasa da gönüller düşenlerin yasından Koşar adım gitmeli onların arkasından. Kahramanlık; içerek acı ölüm tasından İleriye atılmak ve sonra dönmemektir. Nihal ATSIZ Kahramanlık 18. Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar. Ancak dünya, güneş ve ay kelimeleri terim olarak astronomi ve coğrafya terimi kullanılıyorsa özel isim olduğu için büyük; diğer anlamlarında gerçek, mecaz, yan, eş, deyim vb. kullanılıyorsa cins ismi olduğu için küçük harfle başlar Örnek Merih, Mars, Jüpiter, Venüs, Küçükayı, Halley… NOT Ay, Güneş, Dünya, Mars gibi gezegen ve yıldız adları, özel ad olarak kullanılmadığında kesinlikle küçük harfle yazılmalıdır Örnek Ay’ın yakından çekilmiş fotoğrafları insanlığı pek şaşırtmıştı. Yazın Güneş ışınları Dünya’ya dik olarak gelir. Türkiye’nin birçok yerinde insanlar Güneş tutulmasını seyretti. Sabahtan beri dünya kadar yer dolaştık. 19. Yer ve millet adlarıyla kurulan birleşik kelimelerdeki özel adlar büyük harfle başlar. Örnek Antep fıstığı, Brüksel lâhanası, Hindistan cevizi, İngiliz anahtarı, Maraş dondurması, Van kedisi… 20. Yazı başlıkları, konu adları büyük harfle başlar Örnek İmlâ Kuralları, Dil Bilgisinin Bölümleri, 19. Yüzyılda Türk Edebiyatının Seyri… NOT – Gazete ve dergiler konu başlıklarında sadece ilk kelimeyi büyük harfle başlatırlar Örnek Kamyon eve girdi, Büyük seçim yarın… – Kitap, gazete, dergi isimleriyle konu başlıklarındaki “ile, ve, de, ya da, ki” bağlaçlarıyla soru ekinin küçük yazılması gerekir Örnek Başarmak ve Kazanmak, Türk Dili ve Edebiyatı, Karga ile Tilki, Ya Devlet Başa ya Kuzgun Leşe, Ben de Yazdım… – Kitap, gazete, dergi isimleri ve konu başlıkları –dikkat çekmek için– bütünüyle büyük harfle yazılabilir. Bu durumda aralardaki “ile, ve, de, ya da, ki” bağlaçlarıyla soru ekinin küçük yazılması gerekir Örnek Başarmak ve Kazanmak, Türk dili ve edebiyatı, karga ile tilki… 21. Mektuplarda ve resmî yazılarda hitapların ilk kelimeleri büyük harfle başlar Örnek Aziz kardeşim, Canın anneciğim, Sevgili kardeşim Hakan… 22. Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar. Yazı birkaç kelimeden oluşuyorsa ilk kelime büyük harfle başlar. Yazı rakamla başlamışsa ondan sonraki kelime küçük harfle başlar. Örnek Giriş, Çıkış, Müdür, Müdüriyet, Vezne, Başkan, Doktor Otobüs durağı, Şehirler arsı telefon… III. kat, IV. sınıf, I. blok… 23. Kurultay, sempozyum, panel vb toplantıları bildiren özel adlar büyük harfle başlar Örnek Manas Bilgi Şöleni, Uluslar Arası Türk Dili Kurultayı… 24. Millî ve dinî bayramlarla bayram niteliği kazanmış günler büyük harfle başlar. Ancak genel nitelik arz edenler küçük harfle başlar Örnek Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Nevruz Bayramı, Anneler Günü, Öğretmenler Günü, Tıp Bayramı, Tiyatro Günü, Kitap Haftası, Film Haftası, Sağlık Haftası, Dil Kurultayı… 25. Çağ, dönem ve tarihî olay adları büyük harfle başlar Örnek Cilâlı Taş Devri, İlk Çağ, Millî Mücadele, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı… » “Yazım Kuralları“ sayfasına dön! Yorum Yap! Yazı Ayrıntıları... Yazdır! Bu Yazıyı Paylaşın! Bir önceki başlıkta “ünsüzlerle ilgili ses olayları” konusunu işlemiştik. Yazım Kuralları konusu ise bu başlık altında incelenecektir. Yazım kuralları ile ilgili olarak, sınavda her yıl ortalama 2 soru çıkmaktadır. Türkçede yazım kuralları, genel olarak 8 alt başlıkta incelenmektedir. Bunlar; Büyük harflerin yazımı “-de” nin yazımı “-mi”nin yazımı “-ki” nin yazımı İkilemelerin yazımı Sayıların yazımı Kısaltmaların yazımı Ayrı ve bitişik yazımlar 1 Büyük Harflerin Yazımı 1 Cümleler her zaman büyük harfler ile başlar. Ancak art arda gelen cümleler birbiri arasında noktalı virgül, virgül veya bağlaç ile bağlanıyorsa, sonraki cümle küçük harf ile başlar. 2 Özel isimlerin önünde ya da arkasında bulunan lakap ya da unvan sıfatlar büyük harf ile başlar. Örneğin; Zeynep Hanım, Mahmut Hoca, Doktor Ahmet bey, Ramazan Efendi, Kemal Paşa vs. 3 Teyze, hala, amca gibi akraba adları unvan sıfat olarak kullanılıyorsa büyük harfle Muhitimizde Mehmet Amca’yı tanımayan yoktur. 4 Göl, Ova, Tepe, Dağ gibi yer adları özel isim ile birlikte kullanılırsa büyük harf ile yazılırlar. Örneğin; Konya Ovası, Abant Gölü, Amasra Kalesi vs. 5 Ülke, il, ilçe, sokak, cadde vs. isimler büyük harfle başlar. Örneğin; Almanya, Şırnak, İskenderun, Harman Caddesi vs. 6 Kuruluş isimleri büyük harfle başlar. Örneğin; Ankara Üniversitesi, Adalet Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurumu vs. 7 Özel isimlere getirilen yer-yön isimleri, getirildiği isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harf ile yazılır. Örneğin; Güney Doğu Anadolu, Anadolu’nun güney doğusu, Batı Ege, Ege’nin batısı 8 Tarih belirten gün ve ay isimleri büyük harf ile başlar. Örneğin; Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe günü vefat etmiştir. Fortnite oyunu, 25 Temmuz 2017 Salı günü piyasaya sürülmüştür. NOT Cümlede verilen gün ve ay isimleri, ancak yanlarında bir sayı kullanılırsa büyük harfle yazılabilir. Örneğin; “Her cuma toplanırız.” cümlesinde sayı kullanılmadığı için “cuma” kelimesi küçük harfle yazılmıştır. 9 Uzay cisimleri gezegenler, yıldızlar coğrafi terim anlamı ile kullanılırsa büyük harfle, değilse küçük harf ile başlar. Dünya ile Ay arasındaki mesafe yaklaşık km’dir. Bana dünyaları verseler yine de bu teklifini kabul etmem. 10 Dergi, gazete, kitap, roman vs. isimler büyük harfle başlar. Halit Ertuğrul’un “Ateşte Açan Çiçekler” isimli kitabı, kendisine çıkış yolu arayan insanların karşılaştığı olayları konu almaktadır. “Hürriyet Gazetesi”, 1 Mayıs 1948 yılında yayın hayatına başladı. 11 Din, dil, dini mezhep ve bayramlar her zaman büyük harf ile başlar. Örneğin; Japonca, Hristiyan, İslam, Ulusal Egemenlik Ve Çocuk Bayramı, Şeker Bayramı, Sünnilik vs. NOT Özel adlara getirilen çekim ekleri üst kesme işareti ile ayrılır. Ancak yapım eklere birleşik yazılır. Örneğin; Türkiye’ye iyi ki gelmişiz. Norveçli turistler bu yıl ülkemizi tercih etti. Örnek – 1 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı mevcuttur? A Sınav sonuçları ağustos’ta belli Bugünlerde kafam çok Artık herkes interneti kablosuz kullanmaya 19 Nisan 2020 tarihinde askere Arkadaşlarla Ulus’ta buluşacağım. Örnek – 2 I Önümüzdeki nisan ayında yapılacak olan fuara katılacağız. II Fuarda insan hayatını kolaylaştıracak yeni tarım ürünlerini tanıtacaklar. III 12 Nisan 2021 Pazartesi Günü yapılacak olan bu fuara katılmayı sabırsızlıkla bekliyoruz. IV Bu fuar sayesinde şirketimiz gelecekteki ürün yelpazesini artırmayı hedeflemekte. V Ürünleri ne kadar iyi analiz edersek rakiplerimizden o kadar ileride olacağız. Yukarıdaki paragrafta numaralandırılmış cümlelerden hangisinde bir yazım yanlışı vardır? A IB IIC IIID IVE V 2 “-de” ekinin yazımı Türkçede “-de” eki bağlaç ve hal eki olmak üzere iki farklı şekilde kullanılır. a Bağlaç olan “-de” Kullanıldığı kelimeye ek olarak başka şeylerin de olduğunu belirtir. Bağlaç olan “-de”, cümleden çıkarıldığı zaman cümlenin anlamı bozulmaz ancak anlamca daralma yaşanır. Bağlaç olarak kullanılan “-de” eki her zaman ayrı yazılır. Kelimeye “dahi, ek olarak, bile” gibi anlamı verir. Sinemaya o da geliyor. Ben de sınava gireceğim. Bu işe sen de elini koydun. Bağlaç olan “de” eki hiçbir zaman ünsüz sertleşmesine uğramaz. Örneğin; Erkut da o filme gitti. Bu listeye ek olarak terlik de alman gerekli. Yukarıdaki cümlelere dikkat edersek, ek çıkarıldığında cümlenin anlamını kaybetmediğini görürüz. b Hal eki olan “-de” Hal eki “de” her zaman birleşik yazılır. Kullanıldığı cümlede “bulunma” anlamı katar. Hal eki, cümlede zaman veya yer anlamı dakatabilir. Eğer “-de” cümleden çıkartılırsa, cümlenin anlamı bozulmaya uğrar. Ünsüz sertleşmesine bağlı olarak “-te, -ta” olarak sertleşebilir. Örnek verelim; Romanda derinlik göremedim. Sence bende eksik olan nedir? Yarın Ahmet’te buluşalım. Yukarıda belirtilen cümlelerde “de” ekini çıkardığımız taktirde cümlenin anlamı bozulmaktadır. ÖNEMLİ NOT Çıkarımlardan da anlaşıldığı gibi, eğer “de” eki, cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaç, bozuluyorsa hal eki olarak kullanılmıştır. ÖRNEK – 3 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı mevcuttur? A Altın gününde siz de Buluşmaya sen de Uzun süredir Siirt’te Arkadaşında mı kalacaksın?E Bu kadar zamandır neredeydin? 3 “-ki” ekinin yazımı “-ki” eki dilimizde üç farklı şekilde kullanılır. Bunlar; Sıfat yapan “-ki” İlgi zamiri “-ki” Bağlaç olan “-ki” a Sıfat yapan “-ki” Sıfat yapan “-ki” eki kelimeye bitişik olarak yazılır. Cümleden çıkarılırsa anlam bozulur. Genel olarak “-de” eki ile birlikte “-deki” şeklinde kullanılır. Örneğin; Romandaki karakter çok iyi işlenmiş. Balkondaki saksıları içeri alalım. Dünkü yaşananlar hala aklımdan çıkmadı. Yukarıdaki cümlelerde “-ki” eki, bulunduğu kelimeyi sıfat yapmıştır. b İlgi Zamiri “-ki” İlgi Zamiri olarak “-ki” eki de cümleye bitişik yazılır. Zamir olarak kullanıldığı için, her zaman bir ismin yerine geçer. Eğer cümleden çıkarılırsa cümlenin anlamında bozulma olur. “-ın, im” eklerinden sonra gelir. Örneğin; Senin aracın pahalı, benimki ise ucuz. benim arabam Bence bu firmanınki daha iyi. firmanın ürünü Kıyafet güzel ancak seninki daha güzel. senin kıyafetin c Bağlaç olan “-ki” Birbirleri ile alakalı cümleleri ya da sözcükleri bağlayan ek olarak kullanılır ve ayrı yazılır. Ancak “Halbuki, sanki, belki, çünkü, oysaki” gibi kalıplaşmış sözcükler bitişik olarak yazılabilmektedir. Bağlaç olan “ki” eki açıklama anlamı taşır. Eğer cümleden çıkarılırsa, cümlenin anlamında bozulma görülmez. Yüklemden ve çekimli fiilden sonra geirse her zaman bağlaç olur. Örneğin; Sen ki neleri başardın, bunu mu başaramayacaksın? Duydum ki tatile gitmişsin. O bunu halledebilir mi ki? Örnek – 4 Aşağıdaki cümlelerinde hangisinde yazım yanlışı vardır? A O beni duyabilir mi ki?B Bunu kabul edemem çünkü prensiplerimle Oradaki şahıs bana el Bizimki sizin evden daha Kendini öyle zorladıki kan şekeri bir anda düşüverdi. 4 Ayrı ve Bitişik Yazımlar a Şekil, anlam ve tür bakımından değişikliğe uğrayan sözcükler birleşik yazılır; Aslanağzı, kadınbudu, ustabaşı, başkent vs. b Yer isimleri birleşik yazılır; Gaziantep, Şanlıurfa, Dörtyol vs. c Belirsizlik bildiren sözcükler birleşik yazılır; Birdenbire, hiçbir, biraz, birkaç, birçok, NOT Dilimizde “şey” kelimesi daima ayrı yazılır. d Birleşik fiillerde ses düşmesi ya da ses türemesi oluyorsa kelimeler bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır; Zannetmek, kaybolmak, süregelmek ses düşmesi ve türemesi var Dua ettin, arz etim, yardım etti, sağ ol ses düşmesi ve türemesi yok e Kurallı birleşik fiiller yaklaşma, süregelen, yeterlilik fiilleri bitişik yazılır; düşeyazdı, donakaldı, duruverdi, yapabilmek, düşünebilmek vs. Örnek – 5 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır? A Üzerindeki işi hemen Sınav başlar başlamaz soruları çözmeye Başkentte bugün hava yağışlı İnşaattan düşen parça yüzünden adam öle Sana verilen bu görevi başarabilir misin? 5 “-mi” ekinin yazımı “-mi” eki her zaman edat olarak kullanılır. Eklendiği kelime ile her zaman ayrı yazılır. Örneğin; Bana yardım edebilir misiniz? Dün sana verdiğim romanı okudun mu? Sabah oldu mu sporumu yaparım. Kötü mü kötü bir koku yayıldı. NOT “-mi” edatı, “-de” ve “-ki” bağlaçları ile birlikte özel adlara geldiğinde kesme işareti ile ayrılmaz, direk ayrı yazılırlar. Örneğin; DOĞRU YANLIŞ Mehmet mi geldi? Mehmet’mi geldi? Emre de katılacak. Emre’de katılacak. 6 Sayıların Yazımı a Sayılar yazıyla yazıldığında rakam bildiren her kelime ayrı olarak yazılır; Testin her bölümünde yirmi beş adet soru mevcuttur. NOT Çek ve senetlerde sayıların hepsi bitişik yazılır; Yirmiüçbinsekizyüzseksen b Rakam ile yazılmış sayılara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır; Amasra Genelgesi 22 Haziran 1919′da yayınlanmıştır. c Rakamın ardından gelen ek, rakamın okunuşu ile uyumlu olarak yazılır; 8’inci sekiz – inci 2’nci iki – nci 7’nci yedi – nci Örnek – 6 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır? A YDS, düşünüldüğü kadar zor bir sınav Sonuçlar 27 Mart 2020’de akşam saatlerinde Aklından 2’den 7’ye kadar bir sayı Koşuda 6’ıncı Kırk bir kere maşallah. 7 İkilemelerin Yazımı a İkilemeler daima ayrı yazılır; Sabah sabah bu ne ses böyle. Evi baştan başa temizledi. Şarıl şarıl su sesi geliyor dışarıdan. ÖNEMLİ NOT İkilemeler ile pekiştirmeli sözcükler çoğu zaman karıştırılmaktadır. İkilemeler ayrı yazılırken pekiştirmeli sözcükler bitişik yazılır. Örneğin; Toprak kupkuru olmuş. Yapayalnız kaldı bu hayatta. Evini tertemiz yaptı. b İkileme yapılan sözcüklerin arasında noktalama işareti bulunamaz; Bu yaptığına konu, komşu ne der? yanlış kullanım O gece yaşananları az-çok anımsıyorum. yanlış kullanım Örnek – 7 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı mevcuttur? A Görüşmeyeli aşağı yukarı beş yıl Onun yaptıklarını bana tek, tek Şu hayatı dolu dolu O ki ne yollardan Selim de bize katılacaktı. 8 Kısaltmaların Yazımı Bir söz öbeğinde geçen kelimelerin baş harfleri ile kısaltma yapılırsa tüm harfler büyük harfle yazılır, ancak sözcüğün ya da sözcüklerin sadece bir kısmı ile kısaltma yazılırsa küçük harf ve sonuna nokta kullanılır; YÖK, AB, TDK, TRT, doç. dr., yard. vs. NOT Kısaltmaların ardından kullanılan ekler, kısaltmanın açınımına değil, kısaltmanın kendisine uygun olarak ve kesme işareti ile yazılır; Bugün AB’ye başvurmamızın 15’inci yıl dönümü Yeni müdür olarak TRT’ye atandı. Örnek – 8 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur? A Sonuçları ÖSYM’in sitesinden Aracın içi dop doluydu. C Mehmet’ki nerelerden gelip bu makama yükseldi. D Hastalığının 3’ncü gününde hayatını kaybetti. E Bugün, Malatya Belediye Başkanı olarak TBMM’de konuşma yapacak. Yazılışı Karıştırılan Bazı Sözcükler Birebir Bire bir Bir çoğu Birçoğu YANLIŞ DOĞRU Hiçkimse Hiç Kimse Ve ya Veya Yada Ya da Hiç bir Hiçbir Birşey Bir şey Herhangibir Herhangi bir Hiçbirşekilde Hiçbir şekilde Hergün Her gün Bu gün Bugün Bir kaç Birkaç Bilir kişi Bilirkişi Birden bire Birdenbire Yazım Kuralları konumuz burada bitiyor. Bir sonraki konumuz olan noktalama işaretlerinde görüşmek üzere, hoşçakalın. Güneş tutulması haberleri ilk sayfaArama Sonuçları GENEL2705 Gün 9 Saat 31 dk. önce yayınlandı 1

uzay büyük harfle mi yazılır